Ars bene credendi

Van 25 tot 26 september 2020 vonden twee studiedagen plaats, georganiseerd door Alexandra Breukink, predikante in dorpen in de buurt van Colmar, en haar man, de filosoof Chris Doude van Troostwijk. Onder het thema “Geloven tussen de regels” hadden zij een groot aantal mensen bij elkaar gebracht in (de eerste dag) de Temple Neuf (een temple is een protestantse kerk; de Temple Neuf – althans het vorige gebouw – was ooit de eerste “calvinistische” gemeente, namelijk toen Calvijn in Straatsburg predikant werd; het is nu een Lutherse gemeente met een modern profiel) en (de tweede dag) in de Noord-Vogezen.

Respire (weer op adem komen) is het hoofdmotief van de Temple Neuf

Het ging niet over goedgelovigheid (dat woordspel gaat in het Latijn of Frans niet op) maar over de kunst van het goed geloven. Met een knipoog naar begrippen als ars bene dicendi, het goed spreken (de rhetoriek), en ars bene vivendi – de kunst om goed te leven. Een thema dat op vele manieren benaderd kon worden en dat gebeurde dan ook. Alsof ze al jaren een talkshow modereerde (of zeg je in het Nederlands presenteerde?) stelde Alexandra prikkelende vragen aan een illuster gezelschap van theologen, filosofen, kunstenaars en ook leken (levenservaringsdeskundigen; bestaat dat woord al?) steeds met drie of vier mensen op het podium en werd elk blokje afgesloten met enkele afsluitende – soms samenvattende, maar vaak ook nog irriterende en zelfs provocerende – woorden van Chris, gevolgd door reacties en debat vanuit de zaal.

Er is heel veel aan de orde geweest op deze dagen, over godsdienst en spiritualiteit, over “vluchtige” gemeenschappen (niet alleen op internet, maar ook “in het echt”). De bezoekers van de studiedagen vormden zo’n vluchtige gemeenschap maar er zijn zeker ook contacten gelegd die een vervolg zullen krijgen. Over de beroemde/beruchte laïcité in Frankrijk die een vorm van scheiding van kerk en staat inhoudt die vooral beoogde (beoogt) om te voorkomen dat kerken macht kunnen uitoefenen in de maatschappij, (en vice versa) maar die soms ook zo geïnterpreteerd wordt dat bij maatschappelijke discussies religieuze aspecten geen plaats zouden mogen hebben. In Elzas-Lotharingen is op grond van historische redenen de situatie overigen anders dan in de rest van Frankrijk: daar ontvangen predikanten (zowel de lutherse als de “gereformeerde”) juist zelfs hun (basis)salaris van de overheid en dezelfde bijzondere positie hebben katholieken en joden. Een bevoorrechte positie, die moslims begrijpelijkerwijs kritiseren.

Interessant was het gezichtspunt dat het belangrijk is dat bewoners van steden enerzijds en van het platteland anderzijds de ervaring opdoen van in elkaars wereld te komen. Daarbij hebben stadsbewoners aan de “plattelanders” wat te brengen, maar het omgekeerde is ook zeker het geval. De verbinding met de aarde (letterlijk), de ervaring dat de mens maar een bijzonder klein onderdeeltje van de schepping is, “connected” te zijn en niet in de eerste plaats via het internet – deze zaken zouden wel eens belangrijk kunnen zijn voor de manier waarop we naar zaken kijken.

Climont (berg en dorp in de Vogezen)

Mooie voorbeelden waren er van het leggen van een verbinding tussen de grote vragen – zoals het creëren van begrip tussen de verschillende godsdiensten – en de actualiteit, in het bijzonder op het gebied van het klimaat. Zo zijn er plaatsen waarin mensen van verschillende godsdiensten samen een tuin inrichten. Ik kan me voorstellen, dat op zo’n plek makkelijk ook heel fundamentele zaken aan de orde komen, zoals de eindeloze verspilling in het “christelijke” westen. Even terzijde: ik heb bij de introductie van het liedboek in Nederland in 2013 de “lancering” meegemaakt van een nieuw lied dat over brood ging; dit vond plaats in een bakkerij. Wat gaat zo’n lied anders werken als je dat op die plek bespreekt en zingt. Ander voorbeeld: een interreligieuze wandeling door de natuur, waarbij op verschillende momenten werd stilgestaan bij de visie op de schepping van één van de deelnemende godsdiensten.

Een mooi initiatief vond ik ook dat in sommige plaatsen mensen van niet-joodse afkomst speciaal aandacht hebben voor joodse elementen in hun omgeving die (helaas ook in Frankrijk) bescherming tegen bijvoorbeeld vandalisme nodig hebben. Ook als er in een dorp misschien geen joodse inwoners meer zijn, is het van belang dat de joodse elementen (ik neem aan dat het om begraafplaatsen, standbeelden e.d. gaat) in waardige staat behouden blijven. Het is goed dat mensen zich daar expliciet voor verantwoordelijk voelen en verklaren.

De organisatoren van de studiedagen willen kijken of Climont een centrum kan worden voor een uitwisseling van ideeën, voor educatie en discussie. Waarbij elementen als muziek, kunst in het algemeen en meditatie een belangrijke aanvulling zijn op alle gepraat. Dat zeg ik als muzikant, maar het kwam ook de afgelopen dagen aan de orde. Ik beveel de facebookpagina van Ars bene credendi  https://www.facebook.com/watch/ABC.Climont/ van harte aan; er is wel kennis van het Frans voor nodig.

1 thought on “Ars bene credendi”

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s